Słownik celny: prawo UE, dokumenty i PUESC

T1

T1 oznacza tranzyt zewnętrzny. Zgodnie z art. 226 ust. 1 UKC dotyczy zasadniczo towarów nieunijnych; ust. 2 obejmuje określone przypadki towarów unijnych. Obowiązki osoby uprawnionej, zakończenie w miejscu przeznaczenia i zamknięcie przez organy rozróżniają art. 233 i 215 ust. 2. Zagraniczne pochodzenie nie rozstrzyga statusu celnego.

UKC art. 226 · UKC art. 233 · UKC art. 215

T2

T2 wiąże się z tranzytem wewnętrznym towarów unijnych. Art. 227 przewiduje przemieszczenie przez obszar poza Unią bez zmiany statusu celnego, z wykorzystaniem określonych mechanizmów prawnych. Dostępność zależy od trasy i właściwych ram tranzytu.

UKC art. 227

EORI

EORI identyfikuje przedsiębiorcę lub inną zarejestrowaną osobę do celów celnych. Art. 9 UKC rozróżnia przedsiębiorców mających siedzibę w Unii, poza nią i inne osoby. Definicję zawiera art. 1 pkt 18 rozporządzenia delegowanego 2015/2446, a zasady rejestracji — art. 5–6. Sam EORI nie udziela pełnomocnictwa.

UKC art. 9 · UKC art. 18 · UKC art. 19 · EORI

TIR

Międzynarodowy system tranzytu celnego dla zaplombowanych pojazdów i kontenerów.

EU

CMR

CMR to list przewozowy w zakresie zastosowania konwencji CMR z 1956 r. Art. 1, 4, 6 i 9 regulują zakres, list, jego dane i znaczenie dowodowe. Dokumentuje przewóz; nie zastępuje zgłoszenia eksportowego ani dowodu preferencyjnego pochodzenia.

CMR

SAD

SAD oznacza Jednolity Dokument Administracyjny. Nazwa formularza papierowego nie jest tożsama z czynnością zgłoszenia towarów. Art. 158 i 162 regulują zgłoszenia oraz dane, a art. 6 ustanawia zasadę elektronicznej wymiany z określonymi wyjątkami.

UKC art. 6 · UKC art. 158 · UKC art. 162

TARIC

TARIC integruje unijne środki taryfowe i handlowe. Pomaga sprawdzić wymogi dla towaru i daty; obowiązek wynika z właściwego aktu. Podstawą jest rozporządzenie 2658/87. TARIC nie podaje krajowych stawek VAT.

EU

MRN

MRN jest numerem referencyjnym operacji lub dokumentu celnego. Identyfikuje zapis, nie firmę ani jej pozwolenie. Usługa czasowego składowania PUESC wykorzystuje również MRN dokumentu DSK; MRN nie jest wyłącznie numerem tranzytu.

UKC art. 145

HS Code

Międzynarodowy kod klasyfikacji towarów używany w cle i handlu.

EU

CN Code

Kod Nomenklatury Scalonej używany do szczegółowej klasyfikacji towarów w UE.

EU

INTRASTAT

System statystycznego raportowania obrotu towarowego między krajami UE.

CBAM

Mechanizm dostosowania granicznego emisji CO₂ dla wybranych importów do UE.

CBAM

Bonded warehouse

Bonded warehouse jest angielskim określeniem handlowym. W operacji UE należy ustalić rzeczywisty obiekt i procedurę składowania celnego według art. 237 i 240. Sama nazwa nie określa statusu towaru, dozwolonych czynności ani odpowiedzialności.

UKC art. 237 · UKC art. 240

Customs warehouse

Skład celny jest obiektem objętym pozwoleniem; składowanie celne jest procedurą specjalną. Art. 240 rozróżnia składy publiczne i prywatne, art. 211 reguluje pozwolenie na prowadzenie, a art. 242 — obowiązki. Art. 238 nie ustanawia ogólnego limitu czasu, lecz dopuszcza wyjątkowe terminy. Obiekt i procedura wymagają odrębnej analizy.

UKC art. 210 · UKC art. 211 · UKC art. 237 · UKC art. 238 · UKC art. 240 · UKC art. 242

Temporary storage

Czasowe składowanie obejmuje towary nieunijne między przedstawieniem organom celnym a objęciem procedurą albo powrotnym wywozem — art. 5 pkt 17. Samo nie jest procedurą celną. Art. 144–149 regulują deklarację, miejsca i czynności, pozwolenie oraz termin 90 dni; to inna instytucja niż składowanie celne.

UKC art. 5 · UKC art. 144 · UKC art. 145 · UKC art. 147 · UKC art. 148 · UKC art. 149

EX1

EX1 jest praktycznym oznaczeniem dokumentacji eksportowej, nie samodzielną procedurą z art. 5 pkt 16 UKC. Eksport towarów unijnych i powrotny wywóz nieunijnych regulują odrębnie art. 269 i 270. Znaczenie prawne wynika z rzeczywistego zgłoszenia i statusu towaru.

UKC art. 158 · UKC art. 162 · UKC art. 269 · UKC art. 270

ENS

ENS to przywozowa deklaracja skrócona dla analizy ryzyka bezpieczeństwa i ochrony, zdefiniowana w art. 5 pkt 9. Art. 127 reguluje złożenie, terminy i odpowiedzialność z określonymi zwolnieniami. ENS nie obejmuje towarów dopuszczeniem do obrotu i nie zastępuje zgłoszenia importowego.

UKC art. 5 · UKC art. 127

EXS

EXS to wywozowa deklaracja skrócona z art. 5 pkt 10. Art. 271 reguluje przypadki, gdy zgłoszenie celne lub zgłoszenie do powrotnego wywozu nie pełni funkcji deklaracji poprzedzającej wyprowadzenie. EXS służy informowaniu o wyjściu, nie jest odrębną procedurą eksportową.

UKC art. 5 · UKC art. 271

NCTS

NCTS jest elektronicznym systemem tranzytowym; polskie specyfikacje odnoszą się do NCTS2 PLUS. Obsługuje komunikaty formalności tranzytowych, natomiast art. 226 i 233 określają procedurę oraz obowiązki. Akceptacja techniczna i prawne zamknięcie procedury wymagają rozróżnienia.

UKC art. 6 · UKC art. 226 · UKC art. 233 · PUESC

ICS2

ICS2 jest unijnym systemem informacji bezpieczeństwa i ochrony przed przybyciem, obejmującym ENS. Pełni inną funkcję niż zgłoszenia do procedury importowej. Obowiązek deklaracji wynika z art. 127, a wdrożenie i komunikaty opisuje Komisja.

UKC art. 127 · PUESC

PUESC

PUESC jest polską platformą elektronicznych usług skarbowo-celnych, nie procedurą celną. Rejestracja firmy, dostęp osoby i umocowanie do reprezentowania to odrębne kwestie.

UKC art. 6 · PUESC

VAT

Podatek od towarów i usług stosowany do wielu transakcji handlowych.

EU

Import VAT

VAT naliczany przy imporcie towarów na dany obszar celny.

EU

Duty

Należność celna zależna od klasyfikacji towaru i jego pochodzenia.

Preferential origin

Preferencyjne pochodzenie określa uprawnienie w ramach danego systemu taryfowego. Wymaga właściwej reguły produktowej, dowodu i pozostałych warunków systemu. Różni się od statusu celnego oraz kraju wysyłki; ramy UKC zawiera art. 64.

UKC art. 64

Non-preferential origin

Niepreferencyjne pochodzenie wynika z art. 59–61: całkowite uzyskanie albo, przy produkcji wielokrajowej, ostatnie istotne ekonomicznie uzasadnione przetworzenie spełniające art. 60 ust. 2. Wysyłka, zmiana właściciela i zwykłe składowanie same nie tworzą nowego pochodzenia.

UKC art. 59 · UKC art. 60 · UKC art. 61

EUR.1

EUR.1 jest świadectwem przewozowym stanowiącym dowód pochodzenia tam, gdzie przewiduje je właściwy system preferencyjny. Sam dokument nie tworzy pochodzenia. Muszą być spełnione reguła produktu oraz wymagania dowodowe systemu.

UKC art. 64

Certificate of origin

Świadectwo pochodzenia dokumentuje pochodzenie według właściwych reguł. Nie jest automatycznie dowodem preferencji ani pozwoleniem eksportowym. Art. 61 przewiduje dowody pochodzenia i, w uzasadnionych przypadkach, dodatkowe dowody; właściwy system określa odpowiedni dokument.

UKC art. 61

Packing list

Szczegółowa lista opakowań, wag i zawartości przesyłki.

Commercial invoice

Główny dokument handlowy opisujący towar, cenę, sprzedawcę i nabywcę.

Proforma invoice

Wstępna faktura używana przed finalną fakturą handlową w niektórych sytuacjach.

Consignee

Podmiot odbierający towar w miejscu przeznaczenia.

Consignor

Podmiot wysyłający lub nadający towar.

Incoterms

Międzynarodowe reguły handlowe określające warunki dostawy, ryzyka i odpowiedzialność.

ICC

EXW

Warunek Incoterms, w którym kupujący organizuje odbiór i transport od sprzedawcy.

ICC

FCA

Warunek Incoterms, w którym sprzedawca dostarcza towar przewoźnikowi w uzgodnionym miejscu.

ICC

CPT

Warunek Incoterms, w którym sprzedawca opłaca przewóz do wskazanego miejsca przeznaczenia.

ICC

DAP

Warunek Incoterms, w którym sprzedawca dostarcza towar gotowy do rozładunku w oznaczonym miejscu.

ICC

DDP

Warunek Incoterms, w którym sprzedawca ponosi najszerszą odpowiedzialność za dostawę, łącznie z należnościami, jeśli mają zastosowanie.

ICC

Customs broker

Agent celny świadczy usługi związane z formalnościami celnymi. Jako przedstawiciel działa bezpośrednio albo pośrednio według art. 18; art. 19 reguluje zgłoszenie przedstawicielstwa i umocowanie. Treść umowy nie usuwa ustawowych obowiązków informacyjnych z art. 15.

UKC art. 18 · UKC art. 19 · UKC art. 15

Direct representation

Przedstawicielstwo bezpośrednie oznacza działanie w imieniu i na rzecz innej osoby — art. 18 ust. 1. Art. 19 wymaga wskazania przedstawicielstwa oraz, na żądanie, wykazania umocowania. Określa rolę prawną, nie tylko osobę wpisującą dane.

UKC art. 18 · UKC art. 19

Indirect representation

Przedstawicielstwo pośrednie oznacza działanie we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby — art. 18 ust. 1. Prawnie różni się od bezpośredniego. Trzeba ustalić zgłaszającego, przedstawicielstwo i właściwe reguły długu; hasło „agent załatwia wszystko” nie określa odpowiedzialności.

UKC art. 18 · UKC art. 19

Release for free circulation

Dopuszczenie do obrotu to procedura z art. 201 dla towarów nieunijnych przeznaczonych na rynek Unii, do użytku prywatnego lub konsumpcji. Obejmuje właściwe cło, inne należności, środki handlowe i formalności. Ustęp 3 nadaje status unijny, nie unijne pochodzenie.

UKC art. 201

Transit guarantee

Zabezpieczenie tranzytowe zabezpiecza potencjalny lub istniejący dług celny i właściwe należności; nie jest ubezpieczeniem ładunku. Art. 89 i 95 regulują zabezpieczenia oraz zabezpieczenie generalne, a art. 233 ust. 1 lit. c — obowiązek osoby uprawnionej, o ile nie przewidziano inaczej.

UKC art. 89 · UKC art. 95 · UKC art. 233

Guarantee reference number

Numer referencyjny powiązany z gwarancją celną używaną w niektórych procedurach.

PUESC

Seal number

Numer plomby celnej lub transportowej założonej na pojazd albo kontener.

Sanitary control

Kontrola urzędowa związana z wymogami sanitarnymi dla określonych towarów.

EU

Phytosanitary control

Kontrola dotycząca zdrowia roślin i zgodności produktów roślinnych.

EU

Veterinary control

Kontrola stosowana wobec określonych towarów pochodzenia zwierzęcego.

EU

Dual-use goods

Towary mogące mieć zastosowanie cywilne i wojskowe, objęte niekiedy kontrolą eksportu.

EU

Export control

System regulacyjny ograniczający lub licencjonujący eksport określonych towarów lub technologii.

EU

F-Gas

Fluorowane gazy cieplarniane objęte załącznikami I–III rozporządzenia (UE) 2024/573, także w mieszaninach oraz odpowiednich produktach i urządzeniach. Rozporządzenie reguluje m.in. emisje, wprowadzanie do obrotu, licencje, kontyngenty HFC i sprawozdawczość. F-gaz to kategoria substancji; F-gas Portal ID identyfikuje zarejestrowane przedsiębiorstwo.

2024/573 · Annex I–III

ADR

Europejska umowa regulująca przewóz drogowy towarów niebezpiecznych.

ADR

UN number

Czterocyfrowy numer identyfikujący substancję niebezpieczną lub towar niebezpieczny.

ADR

Gross weight

Łączna masa towaru wraz z opakowaniem.

Net weight

Masa towaru bez opakowania.

Commodity description

Opis towaru używany w dokumentach celnych, transportowych i handlowych.

Place of loading

Miejsce, w którym towar jest załadowywany na środek transportu.

Place of unloading

Miejsce, w którym towar jest rozładowywany ze środka transportu.

Customs office of departure

Urząd celny, w którym rozpoczyna się operacja tranzytowa lub eksportowa.

Customs office of destination

Urząd celny, w którym tranzyt powinien zostać przedstawiony i zakończony.

Customs office of exit

Urząd celny, przez który towar opuszcza obszar celny UE.

Customs office of entry

Urząd celny, przez który towar wchodzi na dany obszar celny.

Manifest

Dokument zbiorczy ładunku wymieniający towary przewożone jednostką transportową.

B/L

Konosament używany w transporcie morskim jako dokument przewozowy i potwierdzenie przyjęcia ładunku.

AWB

Lotniczy list przewozowy używany w transporcie lotniczym.

Transit time

Szacowany czas potrzebny na przemieszczenie towaru od nadania do dostawy.

Lead time

Łączny czas między złożeniem zamówienia a otrzymaniem towaru.

Cross-docking

Model magazynowy, w którym towar szybko przechodzi z transportu przychodzącego do wychodzącego.

Cargo consolidation

Łączenie kilku przesyłek w jeden strumień transportowy.

Transshipment

Przeładunek towaru z jednego pojazdu, kontenera lub środka transportu na inny.

POD

Potwierdzenie dostawy potwierdzające odbiór towaru przez odbiorcę.

Customs debt

Dług celny jest obowiązkiem zapłaty należności celnych przywozowych lub wywozowych według prawa celnego — art. 5 pkt 18. Powstanie, kwotę i dłużnika ustala właściwa norma. To inna kategoria niż fracht czy roszczenie ubezpieczeniowe dotyczące ładunku.

UKC art. 5 · UKC art. 89

Customs value

Wartości celnej nie przepisuje się bezwarunkowo z faktury. Art. 70 opiera ją na wartości transakcyjnej towarów sprzedanych w celu wywozu do Unii, z określonymi warunkami; art. 71–72 regulują korekty. Gdy art. 70 nie ma zastosowania, art. 74 określa metody zastępcze.

UKC art. 70 · UKC art. 71 · UKC art. 72 · UKC art. 74

Authorised Consignor

Upoważniony nadawca posiada pozwolenie z art. 233 ust. 4 lit. a na obejmowanie towarów tranzytem unijnym bez przedstawiania w urzędzie wyjścia. Istotne są warunki pozwolenia. To konkretne uproszczenie tranzytowe, odrębne od rejestracji EORI i statusu AEO.

UKC art. 233

Authorised Consignee

Upoważniony odbiorca posiada pozwolenie z art. 233 ust. 4 lit. b na odbiór towarów w tranzycie unijnym w zatwierdzonym miejscu i zakończenie procedury zgodnie z pozwoleniem. Nie każdy odbiorca przesyłki T1 ma ten status.

UKC art. 233

AEO

AEO jest statusem upoważnionego przedsiębiorcy według art. 38–39. Art. 38 ust. 2 rozróżnia uproszczenia celne oraz bezpieczeństwo i ochronę. Korzyści zależą od rodzaju i warunków. AGL DIVISION figuruje w rejestrze Komisji jako AEOC od 7 grudnia 2009 r.; sprawdzono 16 września 2026 r.

UKC art. 38 · UKC art. 39 · AEO · European Commission

Customs clearance

Odprawa celna jest zbiorczym określeniem formalności, nie osobną procedurą z art. 5 pkt 16. Należy wskazać rzeczywisty mechanizm: dopuszczenie do obrotu, eksport albo procedurę specjalną. Dokumenty i obowiązki wynikają z tego mechanizmu i statusu towarów.

UKC art. 5 · UKC art. 158 · UKC art. 201 · UKC art. 210 · UKC art. 269

Import declaration

Zgłoszenie importowe obejmuje towary wskazaną procedurą po stronie przywozu; różni się od ENS. Art. 158, 162 i 163 regulują zgłoszenie, dane i dokumenty. Dopuszczenie do obrotu reguluje art. 201; import nie zawsze jest z nim tożsamy.

UKC art. 158 · UKC art. 162 · UKC art. 163 · UKC art. 201

Export declaration

Zgłoszenie eksportowe wiąże się z rzeczywistą procedurą wywozu i wymaganymi danymi. Art. 269 dotyczy eksportu towarów unijnych, a art. 270 — powrotnego wywozu nieunijnych, z wyjątkami. Sama trasa nie rozstrzyga wyboru; istotne są status i operacja prawna.

UKC art. 158 · UKC art. 162 · UKC art. 163 · UKC art. 269 · UKC art. 270

Customs procedure code

Kod procedury celnej oznacza deklarowane traktowanie w odpowiednim zestawie danych. Nie jest MRN ani kodem taryfowym. Należy sprawdzić procedurę wnioskowaną, poprzednią i instrukcje kodowania; kod odzwierciedla operację prawną, nie zastępuje jej analizy.

UKC art. 5 · UKC art. 158 · UKC art. 162

Warehouse receipt

Dokument potwierdzający przyjęcie towaru do magazynu.

Freight forwarder

Firma organizująca przewóz i często koordynująca dokumenty oraz operacje logistyczne.

Customs inspection

Rewizja celna jest jedną z form kontroli. Art. 46 obejmuje badanie towarów, próbki, dokumenty i inne czynności; kontrole inne niż losowe opierają się przede wszystkim na analizie ryzyka. Art. 15 reguluje informacje i pomoc. Przyjęcie dokumentów nie wyklucza późniejszej kontroli.

UKC art. 46 · UKC art. 15

Route planning

Dobór optymalnej trasy przewozu, przejść granicznych i kolejności magazynowania.

AIS

Automatyczny System Importu. Zgłoszenia importowe i dane czasowego składowania pozostają różnymi kategoriami dokumentów także w tym samym systemie.

UKC art. 6 · UKC art. 158 · UKC art. 162 · PUESC

AES

Automatyczny System Eksportu. Obsługa elektroniczna nie znosi prawnej różnicy między eksportem a powrotnym wywozem.

UKC art. 6 · UKC art. 269 · UKC art. 270 · PUESC

DSK

Deklaracja czasowego składowania. Dotyczy towarów oczekujących na procedurę albo powrotny wywóz; nie jest zgłoszeniem do składowania celnego.

UKC art. 145 · UKC art. 149 · PUESC

TST

Kod pozwolenia na magazyn czasowego składowania używany na PUESC. Oznacza pozwolenie obiektu, nie referencję tranzytu ani deklarację towarową.

UKC art. 147 · UKC art. 148 · PUESC

RPS

System Rozliczania Procedur Specjalnych. Zapis elektroniczny i komunikaty należy odróżnić od prawnych warunków zamknięcia.

UKC art. 6 · UKC art. 215 · PUESC

OSOZ2

Zintegrowany System Obsługi Zabezpieczeń. Referencja systemowa nie jest ubezpieczeniem ładunku; zakres zabezpieczenia wynika z właściwych przepisów.

UKC art. 89 · UKC art. 95 · PUESC

PKWD–SINGLE WINDOW

Platforma Koordynacji i Wymiany Danych. Single Window koordynuje formalności; nie usuwa materialnych wymagań dotyczących towarów.

UKC art. 6 · UKC art. 163 · PUESC

ISZTAR4

System Zintegrowanej Taryfy Celnej. Informacja taryfowa różni się od decyzji wydanej konkretnemu przedsiębiorcy.

PUESC

EMCS PL2

System Przemieszczania i Nadzoru Wyrobów Akcyzowych. Nadzór akcyzowy i tranzyt celny to różne mechanizmy prawne.

PUESC

SISC

System Informacyjny Skarbowo-Celny; PUESC udostępnia jego publiczne e-usługi.

UKC art. 6 · PUESC

SEAP

Pojedynczy Elektroniczny Punkt Dostępu do wymiany komunikatów. Dostęp sam nie udziela umocowania do przedstawicielstwa celnego.

UKC art. 6 · PUESC

F-gas Portal ID

W praktyce importu i eksportu „numer F-GAS” oznacza zwykle identyfikator rejestracji przedsiębiorstwa w F-gas Portal Komisji Europejskiej. Art. 23 ust. 3 lit. a rozporządzenia (UE) 2024/573 wymienia ten identyfikator wśród danych przekazywanych organom celnym w odpowiednich przypadkach. Jest on odrębny od EORI wskazanego w lit. b. Identyfikuje zarejestrowane przedsiębiorstwo, a nie przesyłkę ani certyfikat zawodowy technika. F-gas Portal ID AGL DIVISION to 143998. Wyciąg z Portalu z 3 marca 2026 r. wskazuje rejestrację jako importera i eksportera F-gazów zawartych w produktach i urządzeniach. Rejestracja i upoważnienia do wykorzystania kontyngentów HFC są odrębne: jeżeli dla urządzeń napełnionych gazem wymagane są takie upoważnienia, sprawdza się również odpowiednie ilości i deklarację zgodności. Sam identyfikator rejestracji nie potwierdza tych ilości.

2024/573 · 20, 22, 23